Een kort maar krachtig treffen – vrijdagmiddag, kronwerkskij prospekt 7

Ekrem Dursun, stagiair aan het NIP, MA Russian and Eurasian Studies aan de Universiteit Leiden

Ekrem Dursun

Een aantal jaren terug, tijdens mijn curriculaire verblijf van drie maanden als BA student, heb ik voor het eerst kennis mogen maken met de stad die Peter de Grote in 1703 heeft laten oprijzen als “venster op het Westen”. Hoewel het na afloop van die drie maanden tijd was om weer naar huis te gaan, heb ik toch altijd het gevoel gehad dat er voor mij nog meer te halen viel in St.Petersburg. Ik wilde meer indrukken opdoen, meer zien, meer horen.

De stad had destijds een dergelijk sterke indruk bij me gewekt, dat ik deze multiculturele stad en samenleving nog eens van dichtbij wilde meemaken.

Die mogelijkheid werd mij geboden door het NIP in de vorm van een stage, waarbij ik mijn werkzaamheden als stagiair mocht combineren met het geplande onderzoek voor mijn MA thesis. St.Petersburg heeft bij mij altijd de indruk achtergelaten, niet alleen van een multi-etnische samenleving, maar vooral van een samenleving waarin mensen van verschillende religies zich thuis voelen. Voor mij is de beste plaats en tijd om je met zo veel mogelijk mensen van verschillende etniciteiten en culturen in een ruimte te bevinden, tijdens het vrijdaggebed in de “Sankt-Peterboergskaja sobornaja metsjet”, de Moskee van St.Petersburg.

Op de vrijdagmiddagen zijn er zodoende in St.Petersburg veelvuldig mannen te zien die zich spoeden tot de gedenking Gods. Er verzamelt zich zo veel volk tegelijkertijd op één plaats, dat vaak de capaciteit van de moskee niet toereikend blijkt te zijn (ondanks het feit dat de ruimte circa 5000 mensen kan dragen). In dat geval worden er kleden buiten op het plein neergelegd voor de mensen die binnen geen plaats meer kunnen vinden. Zo is het mij wel eens overkomen dat het binnen vol bleek te zijn en ik buiten op het plein van de moskee heb moeten “zoeken” naar een plaatsje om het gebed te kunnen verrichten. Ik had niet mijn eigen kleed bij me, dus zocht ik naar een vrije plaats. Na een kortdurende zoektocht vond ik er een, maar er lagen spullen bij, dus ik vroeg aan de jongeman daarnaast of ik naast hem plaats zou mogen nemen, half op zijn kleed, half op die ander. Op een bijzonder vriendelijke manier liet de jongen mij weten dat dat mocht, dus ik nam plaats. Later kwam degene van wie het kleed en de spullen was aanlopen, zag me zitten en maakte een gebaar van “neem mijn plaats maar, ik kijk wel even of ik een ander plekje kan vinden”. Het was die dag vrij koud en vochtig, de koude straat onder mijn voeten liet zich flink voelen, maar wat was het toch een bijzondere atmosfeer om te midden van gelovigen van allerlei verschillende etniciteiten en culturen (Tataars, Tsjetsjeens, Oezbeeks, Kazachs, Russisch e.a.), in de kou, buiten op het plein te mogen bidden. Een unicum, een waardevolle ervaring die ik de rest van mijn leven zal onthouden.

Na afloop van het gebed groet, zegent en feliciteert men elkaar nog. Vrienden en bekenden spreken elkaar, mensen die halal voedingsproducten nodig hebben voor thuis gaan nog even naar de slagerij die zich naast de moskee bevindt, en mensen die terug naar hun werk moeten, haasten zich om daar weer op tijd aan te komen. Het is best een mooi beeld om je op een vrijdagmiddag na afloop van het vrijdaggebed te bevinden in het metrostation Gorkovskaja. Om al dat jeugd en alle vaders weer heen te zien gaan.

Gepubliceerd door  Nederlands Instituut in Sint-Petersburg

26 januari 2018